Oeteldonksche Club van 1882

header omhelzing

Ontstaan van Oeteldonk

Geschiedenis plaatje-02Naar aanleiding van de 'banvloek' van de bisschop, kwamen enkele carnavalsminnende jongeren bijeen in café Plaats Roijaal (Place Royale), dat toen gevestigd was in de straat Achter het Stadhuis. Daar smeedden zij een plan waarin iedereen zich zou kunnen vinden. Het doel was om carnaval voor ’s-Hertogenbosch te behouden en het idee was om dat te doen door het carnavalsfeest te veredelen, door er allerlei nieuwe elementen aan toe te voegen. Zij bedachten de formule van Oeteldonk.

De stad 's-Hertogenbosch, die zeker in die tijd nogal chique was, zou voor drie dagen worden omgedoopt in het boerendorp Oeteldonk. Iedere inwoner van de stad werd dan boer of durske en aan het hoofd van de gemeente zou een burgervaojer komen te staan. Deze burgervaojer (Peer van den Muggenheuvel) werd in 1882 voor het eerst groots ingehaald door de kersverse Oeteldonkers. Een gedenkplaat op de Wilhelminabrug herinnert aan dat feit. Op 1 oktober 1882 werd de Oeteldonksche Club opgericht om het initiatief uit te werken en te begeleiden. Ook daarvan is een herinnering te vinden in de stad. In 't Lombardje is bovenstaande advertentie afgebeeld.

Prins Amadeiro

Het jaar daarop (op 5 februari 1883) voegde men een nieuw element toe, namelijk het bezoek van 'Z.K.H. Prins Amadeiro, Ricosto de carnavallo, Heer en Meester van Oeteldonk en omliggende watervrije moerassen', zoals een aanplakbiljet uit 1883 vermeldt. Een grote optocht met praalwagens begeleidde hem bij zijn intocht. Dit gebruik is tot op de dag van vandaag niet echt veranderd. Wel is de naam van de Prins in de loop der jaren uitgebreid met meerdere titels. De titulatuur van de Prins luidt nu:

'Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Amadeiro, Ricosto di carnavallo, Ridder van het Reksam, Heer en Meester van Oeteldonk en deszelfs omliggende watervrije moerassen en zandwoestijnen, enz., enz., enz.'

Geschiedenis plaatje-03Oeteldonk was meteen een groot succes. De eerste optocht (op maandag 6 februari 1882), toen dus nog zonder Prins Amadeiro, trok meteen al 28.000 bezoekers. In de jaren daarna kwamen al mensen vanuit heel het land naar de optochten kijken en het feest in Oeteldonk meevieren. Er werden zelfs vanaf 1884 speciale nachttreinen ingezet, om de bezoekers veilig thuis te brengen. Ook lokaal ontving de organiserende Oeteldonksche Club veel lof. Kortom: Oeteldonk was van meet af aan enorm populair!

Rond de eeuwwisseling

In de jaren 1888 tot 1891 vonden, onder andere in verband met een tekort aan deelnemers, geen Oeteldonkse optochten plaats. Wel werd het ontstane gat enkele jaren opgevuld door andere nieuwe clubs (de Klompenclub en de Kreppeneindsche Club), maar die gingen ook weer snel ter ziele. In 1891 was er in het geheel geen optocht: een dieptepunt. Dit dieptepunt schudde echter een hoop mensen wakker: mensen die Oeteldonk een warm hart waren blijven toedragen. En zo kwam er op 29 februari 1892 weer gewoon een Oeteldonkse optocht, die zelfs werd gesubsidieerd door de gemeente. Maar ook op andere gebieden bleek de Oeteldonksche Club haar plek in de maatschappij te hebben gevonden. Tegenstand was er echter ook, met name uit streng-katholieke en gereformeerde hoek. Een verzoek tot verkorting van de openingstijden van cafés haalde het echter niet. Daarvoor leefde Oeteldonk inmiddels te sterk in de harten van de Bosschenaren.  

Afschaffing en herstel

In de eerste decennia van de twintigste eeuw, leefde Oeteldonk soms tussen hoop en vrees. Er waren goede jaren waarin Oeteldonk floreerde, zoals op deze foto’s uit 1907 en 1909 is te zien.

Geschiedenis plaatje-04

Geschiedenis plaatje-05

 

In de periode van 1915 tot 1919 werd carnaval als helemaal afgeschaft beschouwd, onder meer in verband met de Eerste Wereldoorlog. Dat betekende natuurlijk niet dat de Bosschenaren het er echt bij lieten zitten: achter gesloten deuren werden wel degelijk bals gehouden en werd feest gevierd. In 1920 werd de carnavalsviering toch weer toegestaan, ook al werden de sluitingstijden wel vervroegd en werd bijvoorbeeld een verbod op maskers en sterke drank ingevoerd. Dat laatste verbod sneuvelde echter al in 1921, omdat dit verbod er voor zorgde dat mensen in de dagen voor carnaval de slijterijen massaal leeg kochten en vervolgens zo mogelijk nog meer beschonken raakten. De Oeteldonkse tradities bleken de periode dat het feest verboden was te hebben doorstaan. Zo staat er in 1928 een aanzienlijke groep protocollaire hoofdrolspelers op de Parade, van welke gebeurtenis een mooie foto is gemaakt. Onder meer in 1937 wordt Prins Amadeiro XVI al uitgebreid welkom geheten op Oeteldonk Centraol.

Geschiedenis plaatje-06

Geschiedenis plaatje-07

De herinvoering betekende niet dat de tegenstanders zich niet meer lieten horen: tot vlak voor de Tweede Wereldoorlog werd regelmatig voor afschaffing of beperking gepleit. Pas vanaf 1936 leek van een definitieve acceptatie sprake, maar de Tweede Wereldoorlog maakte aan deze opleving (gelukkig maar tijdelijk!) een einde.

Lees ook:

Oeteldonksche Club van 1882 maakt gebruik van cookies

Oeteldonksche Club van 1882 gebruikt cookies op hun websites om het gebruik van de websites te analyseren en gebruiksgemak te verbeteren. Meer informatie over de cookies kun je vinden in ons cookiestatement. Je geeft door gebruik te blijven maken van de website of door hiernaast op de button ‘akkoord’ te klikken toestemming voor het gebruik van cookies en het verwerken van op deze wijze verkregen persoonsgegevens, zoals in ons privacystatement wordt vermeld.

Meer weten over deze cookies? Lees dan voor meer informatie verder op oeteldonk.org/cookies.