Oeteldonksche Club van 1882

header omhelzing

Sommige symbolen en kenmerken zijn voor iedereen duidelijk en alom aanwezig in Oeteldonk, maar lang niet alles is even opzichtig. Oeteldonk heeft zogezegd een ‘dubbele bodem’. Over sommige symbolen bestaat dan ook de nodige verwarring en lopen de meningen uiteen.

Vlag

overoeteldonkOnmiskenbaar één van de meest prominent aanwezige symbolen van het Oeteldonkse carnaval is de Oeteldonkse driekleur rood-wit-geel. De driekleur is alom aanwezig en wappert fier aan tal van vlaggenstokken, aan vele veurgevels en doet ook uitstekend dienst als middel tegen de kou in de vorm van een wollen gebreide sjaal. Zelfs op bumperstickers is de Oeteldonkse tricolore terug te vinden binnen én buiten de durpsgrenzen!

De herkomst van de driekleur is onbekend, maar vormt al een symbool sinds begin vorige eeuw. De kleuren van de vlag in de huidige volgorde komen we voor het eerst in 1911 tegen. De eerste keer dat we de driekleur tegenkomen in carnavalesk verband, zij het in een andere volgorde, is in Pieter Brueghel’s schilderij ‘de strijd tussen carnaval en de vasten’ uit de 16e eeuw.

Wapen

vaondel

In het wapen van Oeteldonk, dat in zijn huidige vorm al sinds 1924 wordt gevoerd, zijn drie symbolen cq. verwijzingen naar Oeteldonk opgenomen:

1. De driekleur, rood-wit-geel
2. De nar linksboven en de narrenkap op het wapen symboliseren de carnavaleske maskerade tijdens carnaval
3. De kikkers in het midden en de ‘ijzeren bout’ (Oeteldonks voor libel) rechtsonder symboliseren het moeras Oeteldonk (of eigenlijk de droge plek in het moeras waarnaar ‘donk’ verwijst)

Het wapen is zichtbaar op het vaandel dat door de Vaandeldrager Daantje Woenders bij officiële gelegenheden wordt gedragen. Ook op emblemen, genaaid op de kiel of andere kledingstukken, wordt het wapen door vele Oeteldonkers uitgedragen.

Knillis

Knillis

Boer Knillis staat symbool voor de (vermeende) oprichter van Oeteldonk, maar kan ook als symbool voor de Oeteldonkse boer gezien worden. Getooid in een traditionele outfit (blauwe kiel, witte wanten, boerenpet) staat hij metershoog prominent te pronken op zijn sokkel op de Markt, pal voor het Zomerpaleis van de Prins. Op carnavalszondag wordt hij vroeg in de middag onthuld door de Prins in het bijzijn van duizenden uitzinnige Oeteldonkers. Carnaval wordt op dinsdag afgesloten met de symbolische begrafenis van boer Knillis (aanvangstijd: 23.55 uur), waarbij de Prins en de Adjudant hoog boven Knillis (in een kraanwagen) cirkelen en hem uiteindelijk van zijn sokkel hijsen en in een platte kar te ruste leggen. Een moeilijk moment voor vele Oeteldonkers waarbij menig traantje vloeit!

Dat Knillis een standvastige boer is blijkt wel uit het feit dat hij al sinds 1922 op carnavalszondag onthuld wordt. Omdat Knillis ook niet van steen is, houdt zijn vrouw, Moeder Hendrien (niet te verwarren met Hendrien, de huishoudster van Peer vaan den Muggenheuvel), hem elk schrikkeljaar gezelschap. Zij staan dan naast elkaar op dezelfde sokkel.

Kikker

De (groene) kikker of de kikvors is een veel gezien symbool tijdens carnaval in Oeteldonk. In tegenstelling tot wat veel mensen denken is de kikker niet een verwijzing naar het woord ‘Oetel’ in Oeteldonk, maar meer een symbool voor het Oeteldonkse moeras. Oetel is namelijk helemaal geen synoniem voor kikker/kikvors, een veel gemaakte vergissing. Waar het woord ‘oetel ‘ dan wel precies vandaan komt is niet helemaal duidelijk, hierover bestaan verschillende lezingen.

Één uitleg is dat ‘oetel’ een schertsende verwijzing naar de Bossche bisschop Godschalk uit Den Dungen, die eind 19e eeuw fel tegen het ‘heidense’ Carnavalsfeest gekant was. Van den Oetelaar was een veel voorkomende achternaam in Den Dungen in die tijd. Oetel is volgens deze uitleg dan ook schertsend bedoeld in de naam ‘Oeteldonk’. Overigens is ‘donk’ een verwijzing naar moeras (droge plek in het moeras), wat weer een verwijzing is naar de (laaggelegen maar gelukkig meestal droge) stad ’s-Hertogenbosch dat wordt omringd door water en polder en regelmatig geteisterd is door overstromingen.

Een andere lezing is dat het verwijst naar een buurtschap genaamd Oeteldonk, waarnaar in oudere geschriften verwezen wordt. Welke uitleg de juiste is, is geen uitgemaakte zaak en voer voor discussie. Misschien is het daarom dat vele Oeteldonkers er zelf een draai aan gegeven hebben door ‘oetel’ te gebruiken als synoniem voor kikker. Het laat in elk geval ruimte voor de verbeelding, iets waaraan het zeker niet ontbreekt in Oeteldonk!

Volkslied

Volkslied sm

Het volkslied, in 1884 geschreven door Driek Pakaon en gecomponeerd door Hannes Krassert, is een lofzang op Oeteldonk. Het is opgebouwd uit drie coupletten, waarvan in de praktijk meestal alleen het eerste wordt gezongen. Het wordt onder andere op zondagochtend bij de aankomst van de Prins door duizenden uitzinnige Oeteldonkers luidkeels meegezongen op het plein voor Oeteldonk Centraol, afgesloten met een driewerf en luidkeels geschreeuwde ‘leve de Prins!’ door (de op dat moment nog zeer goed bij stem zijnde) Driek Pakaon. Dit wordt gedurende de drie Carnavalsdagen nog regelmatig herhaald waar de Prins en ut Gevollug ten tonele verschijnen. Uiteraard is het gepast voor de Oeteldonkse boeren en durkses om het hoofddeksel af te doen en luidkeels mee te zingen!

Het eerste en meestal het enige gezongen couplet luidt als volgt:
O pronkjuweel van heel deez’ aard
Ons dierbaar Oeteldonk
Door niets en nimmer evenaard
Geen naam die schooner klonk (bis)
Waar is op gansch het wereldrond
Een watervrij moeras
Zoo schoon als waar ons wieg eens stond
De Oeteldonkse plas (bis)

Bekijk ook de volledige tekst van het Volkslied.

 

 

Oeteldonksche Club van 1882 maakt gebruik van cookies

Oeteldonksche Club van 1882 gebruikt cookies op hun websites om het gebruik van de websites te analyseren en gebruiksgemak te verbeteren. Meer informatie over de cookies kun je vinden in ons cookiestatement. Je geeft door gebruik te blijven maken van de website of door hiernaast op de button ‘akkoord’ te klikken toestemming voor het gebruik van cookies en het verwerken van op deze wijze verkregen persoonsgegevens, zoals in ons privacystatement wordt vermeld.

Meer weten over deze cookies? Lees dan voor meer informatie verder op oeteldonk.org/cookies.